«Θέλουμε την Αλήθεια ;» - Παρέα της Τρίτης, 06 Απριλίου 2021

Πηγή: www.eulogia.gr
 

Γ’ Κυριακή των Νηστειών (4 Απριλίου 2021)

 

Νικόλαος Γεωργαντώνης

Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλ. ΕΚΠΑ,

Ειδίκευση Εκκλ. Γραμματεία από τον Θ’ Αιώνα

 

Η Γ’ Κυριακή των Νηστειών έχει σοφώς αφιερωθεί στην τίμηση και προσκύνηση του Τιμίου Σταυρού από τους Αγίους Πατέρες. Έχοντας διανύσει ήδη 2 εβδομάδας νηστείας και αγώνα, έρχεται ο Τίμιος Σταυρός στη μέση της Αγίας Τεσσαρακοστής να ενδυναμώσει τον πιστό ώστε να μπορέσει να συνεχίσει τον δρόμο του προς τον Αναστάντα Κύριον Ιησού Χριστό.

            Ένα  εργαλείο που κατά την Αρχαιότητα σήμαινε από τους βασανιστικότερους θανάτους, μετατράπηκε από τον Ιησού Χριστό σε «όπλο κατά του Διαβόλου». Το ίδιο και ο άνθρωπος που πριν τον ερχομό του Ιησού Χριστού ήταν αποσυνδεδεμένος από τον Θεό. Με την Ανάσταση αποκαταστάθηκε η σχέση που είχε χωριστεί με το προπατορικό αμάρτημα.

            Η στάση του ανθρώπου καθορίζεται από τα λόγια του Κυρίου Ιησού Χριστού στην ευαγγελική περικοπή της ημέρας[1]. Καλεί ο Ιησούς Χριστός τον άνθρωπο κάθε εποχής να απαρνηθεί τον εαυτό του, δηλαδή να ταπεινωθεί και να σηκώσει τον Σταυρό του και να Τον ακολουθήσει. Μια φράση που ίσως φαίνεται εύκολη αλλά τελικώς δεν επιτυγχάνεται από όλους. Η πλειοψηφία των ανθρώπων σήμερα αλλά και κάθε εποχής, αποσκοπεί στην απόκτηση ένα ή και τα τρία: πλούτου, δόξας και φήμης. Ειδικά κατά τα νεότερα χρόνια, ο άνθρωπος δεν σκέφτεται ότι ο θάνατος παραμονεύει πάντα έξω από τη πόρτα του. Αυτό δεν είναι κάτι μακάβριο αλλά μια συνηθισμένη πραγματικότητα του Ορθόδοξου Χριστιανού. Η ώρα του θανάτου και οι συνθήκες που θα γίνει είναι άγνωστες για τον άνθρωπο. Το μόνο σίγουρο για έναν Χριστιανό είναι κατά πόσο θα είναι έτοιμος για να συναντήσει τον Κύριο κατά την αποχώρηση της ψυχής του από το σώμα. Όλα τα άλλα είναι στα χέρια του Θεού χωρίς να μπορεί ο άνθρωπος να αλλάξει κάτι. Εάν ο άνθρωπος κοιτά να σώσει μόνο το σώμα του και να έχει μια εύκολη ζωή εδώ στη γη, θα διαπιστώσει όταν έρθει η ώρα του θανάτου, ότι μάταια έτρεφε μόνο τη επίγεια ζωή του χωρίς να επιμεληθεί την ψυχή του για την Αιώνια Ζωή. Κατά την ώρα της αποχώρησης του από τη επίγεια ζωή, θα συγκλονιστεί με τις αποφάσεις του ότι ίσως να κέρδισε όλο τον κόσμο (δηλαδή κοσμικά αξιώματα κ.α.) αλλά τελικά έχασε την ψυχή του. Εάν προλάβει και μετανοήσει ο άνθρωπος πριν είναι αργά, έχει καλώς αλλά εάν όχι, είναι πραγματικά λυπηρό για αυτόν.

Ίσως το σημαντικότερο όμως της περικοπής είναι η άρνηση του Κυρίου κατά τις δύσκολες στιγμές του ανθρώπου. Ο άνθρωπος όταν περνά καλά, δύσκολα σκέφτεται περί του Θεού. Πολλές φορές κιόλας, ειδικά όταν έχει απομακρυνθεί από την Ορθόδοξη πίστη, θα φτάσει στο όριο της αρνήσεως Του. Άρνηση μπορεί να μην είναι μια ξεκάθαρη λεκτική άρνηση εναντίον Του. Άρνηση του Θεού αποτελεί η κάθε αμαρτία που όταν δεν υπάρχει μεταμέλεια, χωρίζει ακόμη περισσότερο τον άνθρωπο από τον Θεό.

            Είναι στο χέρι του κάθε πιστού να καταλάβει την αποστασία του από τον Θεό και να μετανοήσει. Μην αφεθεί για άλλη χρονική στιγμή η επιστροφή στον Θεό αλλά να γίνει άμεσα γιατί κανείς δεν γνωρίζει την ώρα του θανάτου του. Κάθε εποχή θα έχει διάφορες δοκιμασίες που θα δείχνουν πόσο αδύναμη είναι η πίστη κάθε Χριστιανού. Ο μόνος τρόπος όμως για να ενισχύσει την πίστη του και να υπερβεί ο άνθρωπος τις διάφορες δοκιμασίες είναι με την άοκνη μελέτη της Αγ. Γραφής και Αγ. Πατέρων, την άσκηση, τη ενεργή συμμετοχή στη μυστηριακή και λατρευτική ζωή της Εκκλησίας και τη μετάνοια. Δεν μπορεί να νοείται κάποιος Χριστιανός Ορθόδοξος αλλά να μην μελετά την Αγία Γραφή, να μην προσεύχεται (π.χ. κομποσχοίνι «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον με», «Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς», Απόδειπνο, κ.α.) και να μην συμμετέχει στην Θεία Λατρεία και Μυστήρια της Εκκλησίας.

Πλάστηκε ο άνθρωπος «κατ’εικόνα» αλλά μέσα από τον πνευματικό αγώνα αποκτά και το «καθ’ομοίωσιν». Δημιουργήματα του Θεού είναι όλοι, αλλά παιδιά Του μπορούν να ονομαστούν μόνο αυτοί που τον ομολογούν καθημερινά με τις πράξεις τους και με την ενεργή προσευχή. Όσο ο άνθρωπος απέχει από την πνευματική ζωή και βιώνει την Ορθοδοξία «Τουριστικά», οι δοκιμασίες όλο και θα πληθαίνουν, όχι επειδή τιμωρεί ο Θεός τον κόσμο αλλά επειδή ο κόσμος απομακρύνεται από Αυτόν, καλώντας με αυτό τον τρόπο τις επιθέσεις του Διαβόλου.  

---

[1] Μαρκ. Η’, 34 – Θ’, 1.

«1821: Δημιουργία και Δράση της Ιωνικής Φάλαγγας - Η Παρουσία της στη Λακωνία», από τον Θεοφάνη Λάζαρη

 Οι Μικρασιάτες πολέμησαν με ανδρεία, πάθος και φανατισμό - «...δεν τους εξαγόραζε κανείς με όλα τα καλά του κόσμου, όχι με μισθόν αρπαζόμενον από τους πολίτας»

Η παρουσία των Μικρασιατών στον Αγώνα του 1821 με την πλέον επίσημη μορφή έγινε με την Ιωνική Φάλαγγα (ή Φάλαγγα των Ιώνων), η οποία έδωσε μάχες στην Πελοπόννησο, στη Στερεά Ελλάδα και στη Χίο από το 1826 έως το 1828. Εν τω μεταξύ πολλοί Μικρασιάτες αγωνίστηκαν από την αρχή της Επανάστασης κάτω από την αρχηγία διαφόρων καπεταναίων ή αποτελώντας τους πρώτους στρατιώτες του τακτικού στρατού.

Η πρώτη προσπάθεια συγκρότησης στρατιωτικού σώματος από Κυδωνιείς απέτυχε άγνωστο για ποιους λόγους. Η δεύτερη προσπάθεια είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία της «Νέας Εταιρείας Ελλήνων» από Έλληνες της Σμύρνης, των Κυδωνιών και της Κωνσταντινούπολης το Μάϊο του 1823 στην Κισνόβη της Βλαχίας. Αρχηγοί τους ήταν ο Δημήτριος Χόντζογλου,  ο Σαχίνης από τη Σμύρνη και ο Δ. Σχοινάς από τη Θεσσαλονίκη. Η κίνηση αυτή απέτυχε εν τη γενέσει της αφού προδόθηκε και οι αρχηγοί της εκτελέστηκαν.

Εκτός των παραπάνω προσπαθειών άλλοι Μικρασιάτες (Κυδωνιάτες και Σμυρνιοί) φθάνουν από το 1821 ακόμη στην Ελλάδα σε άθλια κατάσταση, διαφεύγοντας από την καταστροφή και την πυρπόληση των περιοχών τους. Έχοντας ως αρχηγό συμπατριώτη τους (μάγκατζη ή μπουλουκτσή τον ονόμαζαν) οι ομάδες Μικρασιατών αγωνίζονταν σε στρατιωτικά σώματα καπεταναίων ή στρατηγών (Κολοκοτρώνης, Νικηταράς κ.τ.λ.). Έλαβαν μέρος στις μάχες στα Δερβενάκια, στην πολιορκία του Μεσολογγίου υπό τον Κριεζώτη, στην πολιορκία των Αθηνών από τον  Κιουταχή και αλλού. Σώμα 80 Κυδωνιέων που διατηρούσε ο Χατζή-Αποστόλης έλαβε μέρος σε μάχες στην Πελοπόννησο υπό την αρχηγία του Π. Γιατράκου.

Επίσης Μικρασιάτες στελέχωσαν τις τάξεις του τακτικού στρατού που οργανώνεται το 1821 υπό τον φιλέλληνα Μπαλέστρα στην Καλαμάτα με πρωτοβουλία του Δημητρίου Υψηλάντη. Αρχικά κατετάγησαν 60 Κυδωνιείς, ενώ τον επόμενο χρόνο αυξήθηκαν σε 200. Μικρασιάτες το 1825 αποτέλεσαν το βασικό πυρήνα στη μονάδα τακτικού στρατού που συγκροτήθηκε από το Γάλλο φιλέλληνα Φαβιέρο. Μάλιστα σύμφωνα με το σύγχρονο ιστορικό Απόστολο Βακαλόπουλο, οι Μικρασιάτες ήταν η αιτία να πεισθούν οι Ελλαδίτες αγωνιστές να πλαισιώσουν τις τάξεις του τακτικού στρατού, αφού έπρεπε να ξεπεράσουν τις αντιδράσεις που συναντούσαν από τοπικούς πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες. Ο Ευστράτιος Πίσσας αγωνιστής του ’21 από τις Κυδωνιές υπολογίζει τους πεσόντες Μικρασιάτες στην Επανάσταση σε περίπου 5.000, αριθμός όμως που παραμένει ανεξακρίβωτος. Εις ότι αφορά τη συμμετοχή τους σε στρατιωτικά σώματα των καπεταναίων, ιδιαίτερη προτίμηση έδειχναν οι Μικρασιάτες για ένταξη στο στρατιωτικό σώμα του Νικηταρά.

Μετά τη συμμετοχή τους σε διάφορα στρατιωτικά σώματα οι Μικρασιάτες αποφασίζουν τον Ιούνιο του 1826 να δημιουργήσουν ανεξάρτητο και διακριτό στρατιωτικό σχηματισμό που ονομάστηκε Ιώνιος Φάλαγξ. Το γεγονός αυτό έγινε μετά την έξοδο του Μεσολογγίου (10 Απριλίου 1826) στην οποία έδωσαν το παρόν. Στη συνέχεια στο Ναύπλιο όπου βρέθηκαν, έκαναν γενική συνέλευση και ορίστηκε τριμελής επιτροπή με σκοπό τη σύνταξη κανονισμού λειτουργίας η οποία καταχωρήθηκε στο υπ’ αρ. 77/24 Ιουλίου 1826 τεύχος της Γενικής Εφημερίδας της Ελλάδος που εκδιδόταν στο Ναύπλιο. Ταυτόχρονα ανακοινώθηκε η υπαγωγή τους υπό τις οδηγίες του στρατηγού Νικήτα Σταματελόπουλου. Η απόφαση αυτή ήταν αποτέλεσμα της εκτίμησης που έτρεφαν στο Νικηταρά λόγω της δίκαιης και αδέκαστης προσωπικότητας του.

Αρχηγός εκλέχθηκε ο Ιωάννης ή Γιαννακός Καρόγλου. Στην Ιωνική Φάλαγγα προσκολλήθηκαν και ομογενείς από τα νησιά του ανατολικοί Αιγαίου και την Κύπρο. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι μετά την πτώση του Μεσολογγίου δημιουργήθηκαν κι άλλες ανεξάρτητες στρατιωτικές μονάδες. Οι Επτανήσιοι είχαν τη δική τους υπό τον Ιθακήσιο Διονύσιο Ευμορφόπουλο, οι Ηπειρώτες τη δική τους και οι Βορειοελλαδίτες  συγκρότησαν το λεγόμενο Μακεδονο-Θετταλο-Θρακικό σώμα.

Μετά τη δημιουργία της η Φάλαγγα εφοδιάστηκε με πολεμικό υλικό κι άρχισε η δράση της. Στα μέσα Ιουλίου 1826 ο Κολοκοτρώνης μαζί με άλλους στρατηγούς και καπετάνιους αποφασίζει να κινηθεί εναντίον του Ιμπραήμ στην περιοχή της Τριπολιτσάς. Μαζί του και ο Νικηταράς στο στράτευμα του οποίου συμμετέχει και η Ιωνική Φάλαγγα με 300 έως 400 μαχητές. Η επίθεση εκδηλώθηκε στις 20 Ιουλίου 1826 με απόλυτη επιτυχία στο χωριό Μεχμέτ αγά. Στη μάχη αυτή διακρίθηκε ο Μικρασιάτης ιππέας Κ. Παπάζογλου και ο Πορτογάλος φιλέλληνας Αλμέϊδα με τους 90 λογχοφόρους ιππείς του.

Στη συνέχεια στην περιοχή του Άστρους όπου οχυρώθηκαν ο Νικηταράς και οι Μικρασιάτες προκαλούσαν απώλειες στον Ιμπραήμ με καθημερινό πόλεμο φθοράς. Στις αρχές Αυγούστου οι Μικρασιάτες επιτέθηκαν κατά του Ιμπραήμ και τον έτρεψαν σε φυγή επάνω από το Καστρί Κυνουρίας στη θέση Καλύβια Αγίου Ιωάννου.

Η δράση του Νικηταρά και της Ιωνικής Φάλαγγας συνεχίζεται εναντίον του Ιμπραήμ στην περιοχή της Σπάρτης και του Μυστρά. Μαζί του ήταν τα σώματα του Γενναίου (Ιωάννη) Κολοκοτρώνη, του Δ. Κολιόπουλου ή Πλαπούτα κι άλλων οπλαρχηγών. Σύνολο δύναμης 2.500 άνδρες που ακολουθούσαν την πορεία του Ιμπραήμ προς τη Μάνη προκαλώντας συνεχείς φθορές με αιφνιδιαστικές επιθέσεις. Στις 19 Αυγούστου 1826, 1.500 άτακτοι στρατιώτες και ιππείς του Ιμπραήμ κατέφυγαν στον Μπασαρά (Βασσαρά). Τα ελληνικά στρατεύματα επιτέθηκαν, εξόντωσαν 200 Τούρκους, αιχμαλώτισαν 17 κι απελευθέρωσαν 70 αιχμάλωτους Έλληνες!. Την επόμενη μέρα στάλθηκε στην άνω Βέργα επιστολή στον Κολοκοτρώνη για τα πεπραγμένα της μάχης. Μεταξύ των άλλων οπλαρχηγών την επιστολή υπογράφει κι ο Σμυρνιός αρχηγός της Ιωνικής Φάλαγγας Γιαννακός Καρόγλου, δείγμα του κύρους και της αναγνώρισης που απολάμβανε από τους άλλους οπλαρχηγούς. Η μάχη του Μπασαρά περιγράφεται και σε επιστολή των Δημ. Πλαπούτα και Απόστ. Κολοκοτρώνη με ημερομηνία 24 Αυγούστου 1826 που δημοσιεύεται από τον Διονύσιο Κόκκινο.

Συνεχίζοντας ο Νικηταράς και οι Μικρασιάτες ήλθαν στη Σπάρτη στρατοπεδεύοντας τελικά στην περιοχή του Μυστρά. Οι διχόνοιες όμως μεταξύ των Ελλήνων συνέβαλαν στη διάλυση του στρατοπέδου. Οι Μικρασιάτες  όμως αποχώρησαν συντεταγμένοι γεγονός που τεκμαίρεται από τις επόμενες ενέργειες τους. Στις 27 Αυγούστου 1826 η Ιωνική Φάλαγγα βρίσκεται στο Ναύπλιο. Έχοντας πάρει αποστάσεις από τις ενδοελληνικές διαμάχες, οι Μικρασιάτες παραμένουν προσηλωμένοι στον αγώνα εναντίον των Τούρκων. Μαζί τους και ο Νικηταράς με τις πάντοτε αγνές προθέσεις του. Με έγγραφο τους στην κυβέρνηση ζήτησαν να φύγουν από το Ναύπλιο και να πολεμήσουν στην Αθήνα υπό τον Γεώργιο Καραϊσκάκη. Η κυβέρνηση διέταξε το Γιαννακό Καρόγλου να αναχωρήσει για την Αθήνα υπό τον Νικηταρά. Η αναχώρηση για την Αθήνα προς αντιμετώπιση του Κιουταχή έγινε στις 10 Οκτωβρίου 1826.

Στις 27 Οκτωβρίου 1826 αρχίζει η πολιορκία της Δομβραίνας με συμμετοχή των Μικρασιατών που διαρκεί ως τις 14 Νοεμβρίου. Τότε ο Καραϊσκάκης διέταξε τη συγκέντρωση των δυνάμεων στο Δίστομο για να ανακόψει την κάθοδο του Μουστάμπεη προς την Αθήνα για ενίσχυση του Κιουταχή. Ακολουθεί η μάχη της Αράχωβας από 18 μέχρι 24 Νοεμβρίου 1826 που καταλήγει σε περήφανη νίκη των Ελλήνων. Οι τουρκαλβανοί μετρούν 1.300 νεκρούς. Νεκροί είναι επίσης ο Μουστάμπεης, ο Κεχαγιάμπεης και όλοι σχεδόν οι αξιωματικοί. Οι Μικρασιάτες διακρίθηκαν ιδιαίτερα πολεμώντας υπό τον Αγαλλόπουλο (είχε αντικαταστήσει τον ασθενούντα Νικηταρά). Ενδεικτικό της αναγνώρισης της προσφοράς τους είναι το γεγονός ότι ο Καραϊσκάκης τίμησε τη Φάλαγγα διατάσσοντας να τους δοθεί μερίδιο των λαφύρων, στους «Σμυρναίους» όπως θα αποκαλούνταν από εκεί και μετά. Η εκκαθάριση της Στερεάς Ελλάδας συνεχίστηκε από τον Καραϊσκάκη. Παντού ήταν παρόντες και οι Μικρασιάτες. Μάχες έγιναν στο Δίστομο, στο Τουρκοχώρι (σημερινή Κάτω Τιθορέα) και στη Φοντάνα (στο όρος Κνημίδα) κοντά στο σημερινό χωριό Μόδι της Λοκρίδας.

Στην αρχή του 1827 η Ιωνική Φάλαγγα συμμετέχει στις μάχες εναντίον του Κιουταχή που πολιορκούσε την Ακρόπολη των Αθηνών. Παρούσα ήταν και στη μάχη του Φαλήρου (24 Απριλίου 1827) που αποτέλεσε το κύκνειο άσμα του Καραϊσκάκη. Μετά τον Απρίλιο του 1827 συναντούμε την Ιωνική Φάλαγγα τον Οκτώβριο του ίδιου έτους όταν δηλώνει παρούσα στην εκστρατεία για την απελευθέρωση της Χίου.

Μετά τη ναυμαχία του Ναβαρίνου (8 Οκτωβρίου 1827) οι Μικρασιάτες βρέθηκαν στα Μέγαρα με το Φαβιέρο να ηγείται της εκστρατείας για την απελευθέρωση της Χίου. Την επιχείρηση χρηματοδότησαν οι Χιώτες έμποροι της Σύρου που επιθυμούσαν η Χίος να συμπεριληφθεί στο υπό σύσταση ελεύθερο ελληνικό κράτος. Άξιο λόγου είναι το γεγονός ότι μόλις έφθασε η Ιωνική Φάλαγγα στη Χίο ενισχύθηκε από Μικρασιάτες εθελοντές που είχαν φθάσει από τα μικρασιατικά παράλια. Η εκστρατεία του Φαβιέρου τελικά απέτυχε λόγω της απουσίας της απαραίτητης ναυτικής υποστήριξης και της αντίδρασης των Μεγάλων Δυνάμεων στην προοπτική ένταξης της Χίου στο νέο ελληνικό κράτος. Παρ’ όλα αυτά η Ιωνική Φάλαγγα συνέχισε να υπάρχει μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου του 1828.

Στις 29 Ιανουαρίου 1828 ο αρχηγός της Ιωνικής Φάλαγγας Γιαννακός Καρόγλου υπέγραψε κατάσταση των Μικρασιατών αγωνιστών του σώματος αυτού. Περιλαμβάνονται 359 αγωνιστές από τη Μικρά Ασία και 130 από τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και την Κύπρο. Η καταγραφή γίνεται κατά νταϊφάδες δηλαδή ενωμοτίες κάτω από το όνομα του λεγόμενου μάγκατζη ( βλ. παραπάνω). Αναφέρεται το μικρό όνομα καθενός και ο τόπος καταγωγής τους ως πατριδωνυμικός προσδιορισμός π.χ. Σμυρνιός, Περγάμαλης κτλ. Η κατάσταση υπογράφεται από τον επικεφαλής Γιαννακό Καρόγλου και τον γραμματικό του Ανδρέα Αντωνίου από τα Βουρλά.

Ο Γιαννακός Καρόγλου καταγόταν από τη Σμύρνη ή ίσως από τα Βουρλά και είναι καταγεγραμμένος με αύξ. Αρ. 348 στο Μητρώο των κατά τον Ιερόν Αγώνα Αξιωματικών που τηρείται στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Το 1836 τιμήθηκε με το αργυρό Αριστείο του Αγώνος που ήταν το ανώτερο, χρυσό δεν υπήρχε, δηλαδή με το ίδιο με το οποίο είχαν τιμηθεί οι Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Νότης Μπότσαρης, Πετρ. Μαυρομιχάλης, Κ. Κανάρης, Νικηταράς κι άλλοι ήρωες της Επανάστασης. Ο γραμματικός του Ανδρέας Αντωνίου τραυματίστηκε στον Αγώνα και του δόθηκε ο βαθμός του υπολοχαγού.

Οι Μικρασιάτες πολέμησαν με ανδρεία, πάθος και φανατισμό. Ο Κασομούλης στα Στρατιωτικά Ενθυμήματά του γράφει πως «δεν τους εξαγόραζε κανείς με όλα τα καλά του κόσμου, όχι με μισθόν αρπαζόμενον από τους πολίτας». Ο πατριωτισμός τους αποδεικνύεται επίσης απ’ το γεγονός ότι ,ενώ ήταν ανέστιοι και πένητες έκαναν έρανο για οικονομική ενίσχυση της εκστρατείας απελευθέρωσης της Χίου!

Μετά τον Ιανουάριο του 1828 τα ίχνη της Ιωνικής Φάλαγγας χάνονται. Ίσως κάποιοι Μικρασιάτες ν’ αγωνίστηκαν στη μάχη της Πέτρας υπό τον Δημήτριο Υψηλάντη. Οι πιο πολλοί κατετάγησαν στον τακτικό στρατό γεγονός που ήταν και επιθυμία του Καποδίστρια ο οποίος ήθελε ακομμάτιστο εθνικό στρατό.

 

Θεοφάνης Λάζαρης

 

Πηγή: «Η Μικρά Ασία στην Επανάσταση του 1821, η συμβολή των Μικρασιατών στον εθνικό αγώνα». Τάκης Σαλκιτζόγλου. Εκδόσεις Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού. Αθήνα 2010.

Το ζήτημα των εικόνων και η Ζ' Οικουμενική Σύνοδος - Βασίλειος Τουλουμτσής

 

Πηγή: www.aparchi.gr

«Γρηγόριος Ε΄ ο μαρτυρικός Πατριάρχης»-Επετειακή έκδοση ψηφιακού δίσκου από τον «Τρόπο»

 «Μη λησμονείτε το σχοινί, παιδιά, του Πατριάρχη», έγραψε και απήγγειλε ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης στην τελετή των αποκαλυπτηρίων του ανδριάντα του εθνομάρτυρα Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε΄ στα προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών στις 25 Μαρτίου του 1872.

Τη γεμάτη σημασία που κρύβει για όλους μας η παρότρυνση του ποιητή, ο δάσκαλος της ψαλτικής και χοράρχης του Βυζαντινού Χορού «Τρόπος» κ. Κωνσταντίνος Αγγελίδης τίμησε με την έκδοση του νέου ψηφιακού δίσκου «Γρηγόριος Ε΄ ο μαρτυρικός Πατριάρχης». Μία επετειακή έκδοση που στο πρόσωπο του Πατριάρχου Γρηγορίου αποδίδει τιμή και δόξα σε όλους τους αγωνιστές του 1821, γνωστούς και αγνώστους. Διακόσια χρόνια από τη στιγμή που ξεκίνησε ο αγώνας για ελεύθερο λόγο, ελεύθερη πνοή, ελεύθερο προσκύνημα των ιερών και οσίων της ορθοδόξου πίστεώς μας.

Ο Κωνσταντίνος Αγγελίδης ξεπερνώντας τις αμέτρητες δυσκολίες που έχει προκαλέσει ο ιός Covid-19 σε ολόκληρο τον πλανήτη, επιχειρεί να τιμήσει, χωρίς την παρουσία των μελών του χορού, λόγω των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας, τα διακόσια χρόνια από την επανάσταση των Ελλήνων. Ένα γεγονός ηρωισμού, μνήμης και αυταπάρνησης που αποτυπώνεται και στο πρόσωπο του Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε΄, πραγματοποιώντας με τη συμμετοχή του εθνομουσικολόγου δρ. Ιωάννη Πλεμμένου, ερευνητή ελληνικής λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, ένα μουσικό μνημόσυνο. Ένα μουσικό μνημονάρι σεβασμού και αγάπης στην πνοή που έδωσε ο τότε πρώτος της Ρωμιοσύνης, συνδράμοντας στην επανάσταση του υπόδουλου γένους μας.

Συνοδεία ισοκρατημάτων πραγματοποιήθηκε η ηχογράφηση από τον κ. Νικόλαο Διονυσόπουλο, μέσα στον Ιερό Ναό Αγίου Χαραλάμπους Δημητσάνας, τόπο καταγωγής του Πατριάρχου Γρηγορίου.

Με την κατάνυξη και το δέος, τη γαλήνη και την ησυχία που προσφέρει ο ναός, ο φυσικός χώρος ανάπτυξης των καρπών της ψαλτικής τέχνης, ο Κωνσταντίνος Αγγελίδης καταθέτει την πολυετή ερμηνευτική του εμπειρία, με έναν τρόπο που καταδεικνύει μία βιωματική ψαλμώδηση, η οποία μας μεταφέρει χωροχρονικά σε μία νοητή συνάντηση με τον μαρτυρικό Πατριάρχη Γρηγόριο και τα όσα διαδραματίστηκαν ανήμερα του Πάσχα, 10 Απριλίου του 1821, στην κεντρική πύλη του Πατριαρχείου μας.

Η επιλογή των μελών αναδεικνύει τον πλούτο των διαστημάτων της βυζαντινής οκταήχου, μιας και ακούγονται μέλη σε: πρώτο, τέταρτο (λέγετο) μαλακού χρώματος, πλάγιο του πρώτου, πλάγιο του δευτέρου, Βαρύ μαλακού διατόνου ήχο και αν λάβουμε υπόψιν μας και τις διαστηματικές σχέσεις που παρουσιάζονται στα δύο Εγκώμια, με τα οποία ολοκληρώνονται τα περιεχόμενα του ηχογραφήματος, έχουμε και το άκουσμα του πλαγίου τετάρτου ήχου.

Παράλληλα, με την ηχολογία που στολίζει τον ψηφιακό δίσκο, ο ακροατής έχει στη διάθεσή του μία πλούσια συλλογή ειδών και γενών της ψαλτικής μας μελοποιίας, η οποία εμπλουτίζει τους μουσικούς χωροχρόνους των μελών που αποθησαυρίζονται στο παρόν πόνημα. Προσόμοια σε αργό και σύντομο Ειρμολογικό μέλος, (από τα έτερα προσόμοια σε ήχο τέταρτο-λέγετο και συγκεκριμένα σε αυτό που τονίστηκε σε αργό ειρμολογικό μέλος, παρουσιάζεται η προφορική παράδοση της αγιορείτικης μελωδικής ταυτότητας των Κολλυβάδων της Σκιάθου), τα δύο απολυτίκια τονισμένα σε α΄και δ΄ ήχο, η α΄, η γ΄ και η θ΄ωδή από τον κανόνα της εορτής του αγίου, έρχονται να μας παρουσιάσουν το Ειρμολογικό γένος. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα μελωδικορυθμικά χαρακτηριστικά του Στιχηραρικού γένους, όπως διαφυλάσσονται στα δοξαστικά του εσπερινού και του όρθρου. Ιδιαιτέρως σημαντική και η παρουσία της αριστοτεχνικής μελοποιητικής ταυτότητας του οκτάηχου και δίχορου μαθήματος «Δημητσάνης τον γόνον», η οποία για πρώτη φορά ερμηνεύεται. Η παρουσίαση των ειδών και γενών της μελοποιίας ολοκληρώνεται με την παρουσία του Παπαδικού γένους, μέσα από τη μελοποιητική ταυτότητα του Δανιήλ πρωτοψάλτου, με το κοινωνικό του «Εις μνημόσυνον αιώνιον».  Το όλο ηχογράφημα ολοκληρώνεται με τα δύο Εγκώμια για τον άγιο Γρηγόριο, δύο σημαντικές μουσικές αποκαλύψεις, για τις οποίες γίνεται λόγος πιο κάτω.

Η παρούσα εκδοτική πρόταση  αποτελεί τρανή απόδειξη για το γεγονός ότι η ψαλτική μας τέχνη ζει και αναπνέει στο σήμερα μιας και νέες εμπνευσμένες μελοποιητικές προτάσεις του ιατρού και μουσικού Κωνσταντίνου Τρύφωνος (γενν. 1984), βασισμένες στο υλικό που ευλαβικά διαφυλάσσει η χειρόγραφη παράδοση της ψαλτικής μας, παρουσιάζονται και υποδειγματικά ερμηνεύονται από τον δάσκαλό του, διαφυλάσσοντας με τον τρόπο αυτό τη συνέχεια της ιστορίας της ψαλτικής μας πατριδογνωσίας. Γνώστης θέσεων και επεξεργασίας του μουσικού υλικού, κατορθώνει να καθηλώσει χωρίς βερμπαλιστικά μουσικά τερτίπια εντυπωσιασμού τον ακροατή, μεταφέροντάς τον σε ηχοτοπία όπου διακρίνονται για τις λειτουργικές συνδέσεις θέσεων και φράσεων της οκταήχου, αναδεικνύοντας το μελοποιητικό του τάλαντο και την εις βάθος θεωρητική του κατάρτιση. Τρεις μελοποιητικές του καταθέσεις φιλοξενούνται στον ψηφιακό δίσκο. Το δοξαστικό του εσπερινού σε ήχο πλάγιο του δευτέρου, το δοξαστικό των αίνων σε ήχο πλάγιο του πρώτου και το απολυτίκιο του αγίου Γρηγορίου σε οκτάηχη και δίχορη μελοποίηση, ποίημα του Υμνογράφου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Γερασίμου του Μικραγιαννανίτου, όπως και όλα τα μέλη που ακούγονται. Οι τρεις μελοποιητικές καταθέσεις του Κωνσταντίνου Τρύφωνος, μαθητή, όπως προαναφέραμε, του χοράρχη του Βυζαντινού Χορού «Τρόπος» και μέλος του χορού, αναδεικνύει το συγκεκριμένο χορό φυτώριο ψαλτικής ερμηνείας, μελοποιίας και έρευνας, γεγονός άξιο προς μίμηση, εάν θέλουμε το φως της ψαλτικής μας τέχνης να παραμείνει άσβεστο.

Στον παρόντα ψηφιακό δίσκο μετέχουν μελοποιητικά τρεις πρωτοψάλτες του πατριαρχικού αναλογίου. Ο Δανιήλ με το κοινωνικό του τονισμένο σε ήχο βαρύ του μαλακού διατόνου, ο Ιάκωβος και ο Γρηγόριος με τα Εγκώμιά τους. Μία σοφή επιλογή μελοποιών, μιας και το τιμώμενο πρόσωπο είναι μέλος του πατριαρχικού πνευματικού ανθόκηπου. Δεν θα υπήρχε καλύτερος τρόπος ψαλτικά να τιμηθεί ο άγιος, από αυτόν που ο επιλογέας των μελών σοφά έπραξε, προσφέροντάς μας μέλη από πρωτοψάλτες του ίδιου κήπου, από την ίδια χρονική περίοδο, με τις ίδιες αισθητικές προσλαμβάνουσες.

Ένας άλλος λόγος που τονίζει τη μεγάλη σημασία που έχει το το παρόν ηχογράφημα για τον σύγχρονο ερευνητή αλλά και για τον λάτρη της ψαλτικής τέχνης, είναι ότι στα ηχογραφημένα μέλη του περιλαμβάνονται δύο Εγκώμια για τον άγιο. Η παρουσία τους αποτελεί καρπό έρευνας του δρ. Ιωάννου Πλεμμένου και  τα οποία ο ίδιος μας τα χαρίζει με τη δεξιοτεχνική του ερμηνεία. Το επιτυχές φραζάρισμα των μουσικών φράσεων, οι άψογες διαστηματικές του τοποθετήσεις, η χρονική αγωγή που πρότεινε στην ερμηνεία του καθώς και η υποδειγματική εκφορά του ποιητικού κειμένου, είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την εξαιρετική ερμηνευτική του προσέγγιση.

 

Το πρώτο Εγκώμιο «Μεταξύ φρικτών κυμάτων» είναι έργο του Ιακώβου πρωτοψάλτου και χαιρετίζει την πρώτη ανάρρηση του αγίου Γρηγορίου στον πατριαρχικό θρόνο, πρωτομαγιά του 1797. Στο παρόν μελοποίημα ο Ιάκωβος, πέρα από συνθέτης, φέρεται να είναι και ο στιχουργός, γεγονός που καταδεικνύει, αν αναλογιστούμε το λόγιο του ποιητικού του λόγου, το υψηλό μορφωτικό του επίπεδο και όχι μόνο. Μας τονίζει τις δύο μελοποιητικές του διαφορετικές ταυτότητες. Του εκκλησιαστικού μελοποιού και του συνθέτη Εγκωμίων, ξεκαθαρίζοντάς μας τη διαφορετικότητα της αισθητικής στον τρόπο επεξεργασίας των μουσικών στοιχείων που χαρακτηρίζουν τις δύο αυτές παραδόσεις. Η μελωδία του Εγκωμίου αναπτύσσεται στο μακάμ ράστ και το δημοφιλές ουσούλ σοφιάν.

Το δεύτερο Εγκώμιο «Άνοδος λαμπρού φωστήρος» είναι σύνθεση του Γρηγορίου πρωτοψάλτου, τονισμένη στο μακάμ ράστ και ουσούλ τσιφτέ ντουγιέκ, σε στίχους του Νικολάου Λογάδη και απευθύνεται στην τρίτη και τελευταία πατριαρχία του Γρηγορίου, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα στις 14 Ιανουαρίου του 1819. Ακολουθώντας ο Γρηγόριος πρωτοψάλτης τα παραγγέλματα του Ιακώβου, μας προσφέρει μία σύνθεση στις μελοποιητικές προδιαγραφές του Ιακώβου. Καθιστώντας μας σαφές ότι ο εκκλησιαστικός μελοποιός πρέπει να γνωρίζει άριστα την αισθητική των μουσικών ειδών. Αυτό είναι που χαρακτηρίζει, και πρέπει να χαρακτηρίζει, τους πρώτους του πατριαρχικού αναλογίου, τους οδοδείκτες της ψαλτικής μας τέχνης και επιστήμης. Τα δύο Εγκώμια ηχογραφήθηκαν από τον κ. Κωνσταντίνο Μανιάτη στην Καλαμάτα.

Θα ήταν παράλειψή μας να μην αναφέρουμε κάτι και για την επιμελή παρουσίαση των συνοδευτικών κειμένων και του σημαντικού εικονογραφικού υλικού, κόπος του κ. Αλεξάνδρου Μποτονάκη, που έχει στη διάθεσή του ο αναγνώστης. Την παρούσα έκδοση συνοδεύουν ο χαιρετισμός του κ. Ευσταθίου Κούλη, Δημάρχου Γορτυνίας, ο πρόλογος του Μητροπολίτου Γόρτυνος και Μεγαλουπόλεως Ιερεμία και το εμπνευσμένο εισαγωγικό σημείωμα του π. Ανανία Κουστένη, εισάγοντας τον αναγνώστη στο κλίμα της περιόδου και στα όσα με ήχο οι ερμηνευτές περιγράφουν.

Η επετειακή αυτή μουσική έκδοση του Βυζαντινού Χορού «Τρόπος» στη σειρά των εκδόσεών του με αριθμό 21, τιμά τη Ρωμιοσύνη και τους αγώνες προσώπων γνωστών και αγνώστων, που έρχονται να μας θυμίσουν ότι η θέληση για ελεύθερο αέρα, η αυταπάρνηση και το θυσιαστικό πνεύμα, πρέπει να είναι η πυξίδα μας στο διάβα αυτού του σύντομου επίγειου ταξιδιού.

Θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές!

Πηγή: https://www.pemptousia.gr

Το ΨΑΛΤΗΡΙ είναι η γονική μήτρα της Νοεράς Προσευχής, το έφορο χώμα που ευδοκιμεί ο σπόρος της Ευχής

 

Πως να διαβάζουμε το Ψαλτήρι; | Στο ερώτημα απαντά ο Πανιερώτατος Μητροπολίτης Μόρφου Νεόφυτος

 

Αποφθέγματα από την Ασκητική και Ησυχαστική Αγιορείτικη Παράδοση

 

«Ἡ με­τά­νοι­α εἶ­ναι με­γά­λη ἀ­ρε­τή», ἔ­λε­γαν οἱ πα­λαι­οί, «καί χω­ρίς αὐ­τήν δέν σω­ζό­μα­στε».    

«Ὅ­σοι ἔ­με­ναν στήν με­τά­νοιά τους μέ­χρι τέ­λους, ἔ­κα­ναν ἀ­ρε­τή». 

«Ἡ προ­σευ­χή, ἄν δέν τήν ἀ­φή­σης, δέν σέ ἀ­φή­νει· Αὐ­ξά­νει. Μόνο νά μήν ἀ­με­λή­σου­με». 

«Διά τῆς προ­σευ­χῆς ἔρ­χε­ται πολ­λές φο­ρές τό­ση χά­ρις, πού δέν ἀν­τέ­χει ὁ ἄν­θρω­πος. Ἄν θέ­λη νά με­τα­κι­νη­θῆ, δέν μπο­ρεῖ, σβαρ­νι­έ­ται. Ἄν εἶ­ναι ὄρ­θιος, λυ­γί­ζουν τά γό­να­τά του. Καί με­τά ὁ ἄν­θρω­πος πα­ρα­κα­λᾶ τόν Θεό νά τόν πά­ρη κοντά Του». 

«Ὅ­λοι μας, ὅ­ταν θά βγῆ ἡ ψυ­χή μας, θά ἐ­λε­ει­νο­λο­γοῦ­με τόν ἑ­αυ­τό μας, για­τί δέν κά­να­με πε­ρισ­σό­τε­ρα ἀ­πό ὅ­σα κά­να­με». 

«Ὅ­ταν ἕ­νας πα­ρα­δελ­φός λέ­η ψέμ­α­τα, οὔ­τε φι- λί­α μπο­ρεῖς νά ἔ­χης οὔ­τε ἀ­δελ­φοσύ­νη μπο­ρεῖ νά ἀνα­πτυ­χθῆ». 

«Ὁ ἄν­θρω­πος πρέ­πει διά τῆς προ­σευ­χῆς νά ἀπο­κτή­ση πο­νε­τι­κή ψυ­χή. Νά μήν εἶ­ναι ἀ­δι­ά­φο­ρος στoν πό­νο τοῦ ἄλ­λου». 

«Ὁ μο­να­χός ἔ­χει με­γά­λη ἀ­ξί­α καί με­γά­λη εὐ­θύ­νη». 

«Οἱ πα­τέ­ρες πού ἔ­κα­ναν ὑ­πα­κοή, ὑ­πο­μο­νή καί ἐ­κοι­μή­θη­καν ἐ­δῶ στό Μο­να­στή­ρι, ἔ­χω πλη­ρο­φο­ρί­α ὅ­τι σώ­θη­καν». 

Εἶ­πε Γέρων: «Πε­νῆν­τα πέν­τε χρό­νια εἶ­μαι ἐ­δῶ. Ἐ­χθές ἦρ­θα, αὔ­ριο φε­ύ­γω».   

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Μία φο­ρά πού ἔ­κα­να κα­νό­να τή νύ­χτα στό κελ­λί μου εἶ­δα φῶς καί αἰ­σθάν­θη­κα μία ἀλ­λοί­ω­ση». 

Εἶ­πε Γέρων: «Ὅ­ταν βλέ­πης κά­τι κα­λό σέ κά­ποι­ον, νά τό μι­μῆ­σαι. Ὅ­ταν βλέ­πης κά­τι ἄ­σχη­μο, μή δί­νης ση­μα­σί­α». 

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Τοῦ Ἁ­γί­ου Πνεύ­μα­τος εἶ­ναι με­γά­λη ἀρ­γί­α. Αὐ­τή τήν ἡ­μέ­ρα οὔ­τε καί τά χε­λι­δό­νια δέν κτί­ζουν τήν φω­λιά τους».    

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Ὅ­ποι­ος τι­μᾶ τόν ἄ­ξιον ἱ­ε­ρέ­α, τι­μᾶ τόν ἄν­θρω­πο ἐ­πει­δή ἔ­χει ἀ­ρε­τή. Ὅ­ποι­ος τι­μᾶ τόν ἀ­νά­ξιον ἱ­ε­ρέ­α, τι­μᾶ τήν ἱ­ε­ρω­σύ­νη». 

Εἶ­πε Γέρων: «Ὅ­ταν ἔρ­θη ἡ χά­ρις τοῦ Θε­οῦ, ἀ­πό ἄ­γριος ὁ ἄν­θρω­πος γί­νε­ται ἥμε­ρος». 

Εἶ­πε Γέρων: «Καί τά πνευ­μα­τι­κά καί τά μου­σι­κά, ἄν τ᾿ ἀ­φή­σης, σ᾿ ἀ­φή­νουν καί αὐ­τά».  

Εἶ­πε Γέρων: «Ὅ­σο γυ­ρί­ζεις, τό­σο μυ­ρί­ζεις». (Δη­λα­δή ὅ­σο τρι­γυρ­νᾶς, τό­σο ζη­μι­ώ­νε­σαι πνευ­μα­τι­κά).  

Εἶ­πε Γέρων: «Ὅ­ταν φθά­σου­με στήν προ­σευ­χή, πα­ραι­το­ύ­με­θα ἀπ᾿ ὅ­λα τά πράγ­μα­τα. Δέν θέ­λο­υμε τί­πο­τε ἄλ­λο. Τό πλή­ρω­μα τῆς προ­σευ­χῆς εἶ­ναι ἡ ἀ­γά­πη καί ἡ τα­πε­ί­νω­ση. Αὐ­τά δέν ἐ­ξη­γοῦν­ται εὔ­κο­λα». 

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Ὅ­ποι­ος μι­λᾶ γιά ἀ­ρε­τές, κρύ­βει τά πά­θη του, καί ὅ­ποι­ος μι­λᾶ γιά πά­θη, κρύ­βει τίς ἀ­ρε­τές του». 

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Τό πε­τρα­χή­λι (ὁ ἱ­ε­ρο­μό­να­χος) εὔ­κο­λα σκα­λώ­νει στόν κό­σμο». 

Εἶ­πε Γέ­ρων:  «Νά  μήν  ἀ­φή­νω­με τήν Ἐκ­κλη­σί­α (ἀ­κο­λου­θί­α). Ὅ­σα Κελ­λιά τήν ἄ­φη­σαν, ἐ­ρή­μω­σαν».  

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Ὁ μο­να­χός, ἄν δέν ἀ­πο­κτή­ση ἀ- κτη­μο­σύ­νη καί παρ­θε­νί­α, δέν πέ­τυ­χε τί­πο­τε. Νη­στεῖ­ες καί τέ­τοι­α κά­νουν καί οἱ λα­ϊ­κοί». 

Εἶ­πε Γέ­ρων: «Ὅ­ταν θέ­λης νά μά­θης τό θέ­λη­μα τοῦ Θε­οῦ γιά κά­τι, πρέ­πει νά εἶ­σαι νε­κρός ἀ­πό τό δι­κό σου θέ­λη­μα. Κά­νε κομ­πο­σχο­ί­νι ὁ Θε­ός νά φω­τί­ση ἐ­κεῖ­νον πού θά ρω­τή­σεις. Κα­λόν εἶ­ναι αὐ­τός νά ἔ­χη φό­βο Θε­οῦ καί νά τοῦ ἔ­χης ἐμ­πι­στο­σύ­νη». 

Εἶ­πε Γέρων: «Κα­λά καί ἅ­για εἶ­ναι καί τά ψαλ­σί­μα­τα καί οἱ ἀ­κο­λου­θί­ες μέ νο­ή­μα­τα ἁ­γι­α­σμέ­να, ἀλ­λά ἡ εὐ­χή εἶ­ναι κά­τι ἀ­νώ­τε­ρο. Μέ τό ψάλ­σι­μο δέν μπο­ρεῖς νά πα­ρα­κο­λου­θῆς πάν­το­τε τά νο­ή­μα­τα, καί αὐ­τό εἶ­ναι σάν κα­τα­φρό­νη­ση πρός τόν Θεό. Σάν νά συ­νο­μι­λᾶς μέ τόν Θεό καί νά μήν προ­σέ­χης, νά μή δί­νης ση­μα­σί­α στήν συ­νο­μι­λί­α. Αὐ­τό εἶ­ναι πο­λύ βα­ρύ». 

Εἶ­πε γέ­ρων ψάλ­της: «Ἐ­μᾶς, ἂν δέν ἔ­χου­με τα­πεί­νω­ση κα­θα­ρή καί ἂν ὁ νοῦς μας δέν εἶ­ναι στόν Κύ­ριο τῆς Δόξης πού σταυ­ρώ­θη­κε γιά μᾶς, δέν μᾶς ἀ­κού­ει ὁ Θε­ός ὅ­ταν ψάλ­λου­με». 

Ἔ­λε­γε Γέ­ρων: «Ἄ­κου­γα συμ­βου­λές καί νου­θε­σί­ες ἀ­πό δι­α­φό­ρους καί δέν μέ ἄγ­γι­ζαν. Ὅ­ταν πή­γαι­να στόν πα­πα–Ἐ­φραίμ τόν Κα­του­να­κι­ώ­τη, ὅ,τι μοῦ ἔ­λε­γε ἔμ­παι­νε μέ­σα στήν ψυ­χή μου, για­τί αὐ­τά πού μοῦ ἔ­λε­γε, τά εἶ­χε ζή­σει, ἦ­ταν βι­ώ­μα­τά του». 

Πηγή: www.enromiosini.gr

«Η ωραιότερη συνάντηση» - Παρέα της Τρίτης, 02 Φεβρουαρίου 2021

 Πηγή: www.eulogia.gr

Το Αποστολικό Ανάγνωσμα της Κυριακής

 

Νικόλαος Γεωργαντώνης

θεολόγος - ιεροψάλτης

Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2020

           
Το Αποστολικό ανάγνωσμα που θα ακουστεί την ερχόμενη Κυριακή είναι από την επιστολή του Αποστόλου Παύλου προς τους Εφεσίους. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει απόσπασμα από το Δ’ Κεφάλαιο, στίχους 1 με 7.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Πρωτότυπο Κείμενο

«Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐγὼ ὁ δέσμιος ἐν Κυρίῳ ἀξίως περιπατῆσαι τῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθητε, μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ πρᾳότητος, μετὰ μακροθυμίας, ἀνεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ, σπουδάζοντες τηρεῖν τὴν ἑνότητα τοῦ Πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης. ἓν σῶμα καὶ ἓν Πνεῦμα, καθὼς καὶ ἐκλήθητε ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς κλήσεως ὑμῶν·εἷς Κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα·εἷς Θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν. Ἑνὶ δὲ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἡ χάρις κατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ.»

Απόδοση

«Σας παρακαλώ, λοιπόν, και σας εξορκίζω εγώ, ο οποίος είμαι φυλακισμένος και αλυσοδεμένος δια το όναμα του Κυρίου, να ζήτε και να συμπεριφέρεσθε, όπως ταιριάζει εις την υψηλήν κλήσιν, με την οποίαν έχετε προσκληθή από τον Θεόν. Δηλαδή να ζήτε και να φέρεσθε με κάθε ταπεινοφροσύνην και πραότητα, με ανοχήν απέναντι των άλλων και μεγαλοκαρδίαν, ανεχόμενοι ο ένας του άλλου τας αδυναμίας με αγάπην, να επιμελήσθε και να αγωνίζεσθε να διατηρήτε την ενότητα, με την οποίαν το Πνεύμα το Αγιον σας έχει συνδέσει, έχοντες ως σύνδεσμον την ειρήνην, η οποία θα βασιλεύη μεταξύ σας και θα σας ενώνη εις ένα πνευματικόν σώμα. Είσθε ένα πνευματικόν σώμα και έχετε ένα και το αυτό Πνεύμα Αγιον, που σας ζωογονεί, καθώς επίσης έχετε κληθή όλοι εις μίαν και την αυτήν ελπίδα της κλήσεώς σας. Ενας και μόνος είναι ο Κυριος, μία είναι η πίστις όλων των Χριστιανών, ένα το βάπτισμα που έχουν λάβει. Ενας και μόνος ο Θεός και Πατήρ όλων, αυτός ο οποίος κυριαρχεί επί όλων ανεξαιρέτως και δια μέσου όλων ενεργεί και φανερώνει την αγαθήν του πρόνοιαν, και μέσα εις όλους μας κατοικεί. Εις τον καθένα δε από ημάς εδόθη η χάρις, τα χαρίσματα και αι δωρεαί, σύμφωνα με το μέτρον, με το οποίον δικαίως και σαφώς μοιράζει ο Χριστός τας δωρεάς του. (Ας μη υπάρχουν, λοιπόν, ζηλοφθονίαι μεταξύ σας, διότι τα χαρίσματα είναι δώρα του Θεού, δια την εξυπηρέτησιν όλων).»

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

            Ο λόγος του Θεού είναι πάντα επίκαιρος, σε όποια εποχή και αν εξεταστεί. Αν και φυλακισμένος, ο απόστολος Παύλος νοιαζόταν για το χριστιανικό πλήρωμα της Εκκλησίας. Αυτό δείχνει και πως πρέπει να εργάζονται οι συνεχιστές των Αποστόλων δηλαδή οι Αρχιερείς και ιερείς της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ότι και αν γίνεται, θα πρέπει η πρώτη και τελευταία έγνοια τους να είναι το ποίμνιο τους και τίποτα άλλο. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα αμελούν τις οικογένειες τους αλλά δεν θα πρέπει να έρχεται τίποτα εμπόδιο στο έργο τους.

            Εξηγεί ο Απ. Παύλος ότι ένας είναι ο Θεός, μια Αλήθεια με ένα βάπτισμα. Σε μια εποχή που είναι εύκολο να παρερμηνευτούν ορισμένα σημεία του δόγματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, έρχεται ο λόγος του Αποστόλου να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Είναι δύσκολο να γνωρίζει ένας Χριστιανός ακριβώς όλες τις διδασκαλίες της Εκκλησίας. Αλλά δεν σημαίνει ότι δεν είναι εφικτό. Η δυνατότητα στην έρευνα της πίστεως έγκειται στην θέληση του καθενός. Με προσευχή, θέληση και την καθοδήγηση του πνευματικού πατέρα, μπορεί κάποιος να κινηθεί ασφαλώς προς την μελέτη της Ορθοδόξου πίστεως. Όλα ξεκινούν και τελειώνουν στην θέληση για την εξέλιξη της πνευματικής ζωής.

            Κλείνει το ανάγνωσμα με την πρόταση ότι ο καθένας έχει λάβει κάποιο χάρισμα που δόθηκε από τον Χριστό. Είναι χρέος του κάθε πιστού να γνωρίσει το χάρισμα που έλαβε και να το καλλιεργήσει. Δεν θα πρέπει να γίνει σαν τον δούλο που αντί να αυξήσει το τάλαντο που του έδωσε ο κύριος του, το έκρυψε στη γη.

            Σε μια εποχή με αυξημένη αβεβαιότητα και δυσκολίες ένα πράγμα λειτουργεί ως άγκυρα σωτηρίας: ο Κύριος Ιησούς Χριστός! Η πίστη δεν θα πρέπει να χαθεί γιατί εάν χαθεί τότε ο άνθρωπος χάνει κάθε ελπίδα. Το πιο επικίνδυνο όπλο του διαβόλου εναντίον των Χριστιανών είναι η απελπισία. Με αυτό αποδομεί τον άνθρωπο και τον φτάνει μέχρι και την απώλεια της ψυχής του. Είναι άκρως αναγκαίο να μην επιτραπεί να γίνει αυτό. Ότι και να έρθει, ότι και να κάνει ο άνθρωπος, με την μετάνοια και εξομολόγηση όλα διορθώνονται. Αυτό που θα πρέπει να κοιτά ο άνθρωπος δεν είναι την αποφυγή του πόνου, της δοκιμασίας, ακόμη και του θανάτου με κάθε μέσο αλλά της κατάλληλης προετοιμασίας για την ώρα που θα έρθουν αυτά να είναι έτοιμος ο πιστός Χριστιανός να τα δεχτεί με θάρρος, όμοιο των μαρτύρων της Εκκλησίας. Με αυτό το πνεύμα, θα καταφέρουμε συν Θεώ να Τον πλησιάσουμε.